İslahiye’de Su, Toprak ve Hayat Üçgeni | Mehmet Oğuztürk
Anadolu’nun birçok yerinde olduğu gibi bir şehrin kaderini belirleyen en önemli unsurlar çoğu zaman toprağı ve suyudur. Gaziantep’in en verimli ilçelerinden biri olan İslahiye de bu gerçeğin en somut örneklerinden biridir. Burada hayatın ritmi, tarlaya giden çiftçinin sabah erken saatlerde attığı ilk adımla başlar. Çünkü İslahiye yalnızca bir yerleşim yeri değil, aynı zamanda bereketli toprakların ve güçlü bir tarım kültürünün yaşadığı bir coğrafyadır.
İslahiye Ovası, yüzyıllardır üretimin merkezi olmuştur. Özellikle son yıllarda üzüm ve biber üretimi, ilçenin hem ekonomisini hem de yaşam biçimini şekillendirir. Üzüm bağları ve biber tarlaları yalnızca yerel halkın geçim kaynağı olmakla kalmaz, ülke ekonomisine de ciddi katkı sağlar. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Gaziantep, özellikle sofralık biber ve üzüm üretiminde önemli bir paya sahiptir; İslahiye bu üretimin kalbi konumundadır. Her yıl binlerce ton üzüm ve biber hem iç piyasaya hem de ihraç ürünlerine gönderilmektedir.
İslahiye’deki tarımın gerçek kahramanları ise çiftçilerdir. İlçenin köylerinden, mahallelerinden ve merkezinden gelen yüzlerce tarım çalışanı, gün doğarken tarlalarda emek verir. Üzüm toplamak için sabahın erken saatlerinde bağlara giden kadınlar, erkekler ve gençler, üretimin sürekliliğini sağlar. Biber hasadında da durum farklı değildir; sıcak yaz günlerinde tarlada çalışan köylüler, ürünün kalitesi için titizlikle uğraşır. Bu emek, hem ailenin geçimini hem de İslahiye ekonomisini ayakta tutar.
Bu bereketin en önemli kaynağı ise sudur.
İslahiye’nin çevresini kuşatan Amanos Dağları yalnızca doğal bir sınır değil, aynı zamanda bölgenin su kaynağıdır. Dağlardan süzülen küçük dereler ve kaynaklar yıllardır ovayı besleyerek tarımın devamlılığını sağlamıştır. Bu su kaynaklarının en önemlilerinden biri ise Tahtaköprü Barajı ve oluşturduğu göldür. Yaklaşık 200 milyon metreküp kapasitesi ile baraj, sulama ve taşkın kontrolü açısından hayati öneme sahiptir. Yaz aylarında tarlaların susuz kalmaması, verimli ürünlerin elde edilmesi büyük ölçüde bu barajın sağladığı suya bağlıdır.
Ancak son yıllarda su kaynakları eskisi kadar bol değil. İklim değişikliği, kuraklık ve bilinçsiz su kullanımı, çiftçilerin ve üreticilerin en büyük kaygısı hâline geldi. Tarım uzmanları, modern sulama tekniklerinin uygulanmasıyla su kullanımının yüzde 40’a kadar azaltılabileceğini belirtiyor. Damla sulama ve basınçlı sistemler, hem su tasarrufu sağlıyor hem de üretimi verimli hâle getiriyor. İslahiye’deki üreticiler, bu yöntemleri benimseyerek hem toprağın hem suyun sürdürülebilirliğine katkı sağlıyor.
Üzüm ve biberin İslahiye ve Türkiye ekonomisine katkısı da küçümsenemez. Bölgeden çıkan ürünler yalnızca yerel pazarlarda değil, Türkiye’nin birçok iline ve yurt dışına ihraç edilmektedir. Üzüm sanayisi, kurutmalık ve şarap sektörüne hammadde sağlarken; biber üretimi baharat ve salça sanayisinin en temel girdilerindendir. Bu sayede ilçede sağlanan gelir, sadece köylüleri değil, nakliyecileri, paketleme tesislerini ve iş gücünü de kapsayan geniş bir ekonomik döngü yaratır.
Öte yandan doğayı korumak yalnızca tarım için değil, yaşam kalitesi ve geleceğimiz için de gereklidir. Temiz su kaynakları, yeşil alanlar ve doğal denge, bir şehrin sağlıklı gelişiminin temel unsurlarıdır. Bugün belki çoğu zaman fark etmiyoruz; ama bir şehir için en büyük servet yüksek binalar değil, bereketli topraklar ve temiz su kaynaklarıdır. İslahiye’nin gerçek gücü de burada yatmaktadır: Burayı besleyen Amanoslardan ve farklı konumlardaki derelerden gelen su, Tahtaköprü Barajı’nın sağladığı hayat ve ovadaki verimli topraklar.
Toprağın kıymetini bilmek, suyu dikkatli kullanmak ve doğayı korumak sadece çiftçilerin değil, hepimizin sorumluluğudur. Çünkü bir şehrin geleceği çoğu zaman toprağında, suyunda ve üreticisinin emeğinde gizlidir. İslahiye’nin geleceği de bu bereketli toprakların ve su kaynaklarının doğru yönetilmesine bağlıdır.
Mehmet OĞUZTÜRK
Araştırmacı Yazar
News